الشيخ السبحاني

20

در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى)

مناظره‌اى در مدرسهء دارالسعادهء « 1 » دمشق در اين جا بىمناسبت نيست مناظره‌اى را كه در مدرسهء دارالسعادهء دمشق ميان نگارنده و استاد تاريخ اسلام آن مؤسسه ، رخ داده به‌گونه‌اى فشرده نقل كنم . استاد براى دانشجويان مدرسه ، كتاب محمد رسول‌اللَّه نگارش محمدرضا مصرى را تدريس مىكرد . در پايان درس به مناسبت گفتار مؤلف ، سخن به شجاعت ابوبكر كشيده شد . نگارنده با كسب اجازه شروع به سخن نمود كه مشروح آن را يادآور مىشود : نويسندگان اهل تسنّن در هر جايى ابوبكر را به‌گونه‌اى معرفى مىكنند و احياناً او را با صفات متضاد ، كه هرگز با هم جمع نمىشوند ، توصيف مىنمايند : وقتى دربارهء علت عزل او از ابلاغ پيام خدا ، بحث مىكنند او را به رأفت و رحمت ، كه نقطهء مقابل قهرمانى و دلاورى در جنگ‌ها و نبردهاست ، توصيف مىنمايند و از اين راه مقام و موقعيت او را حفظ مىكنند ، ولى در مقابل ، مؤلّف همين كتاب ابوبكر را ، شجاع‌تر از على معرفى مىكند و مىگويد : از على پرسيدند : تو شجاع‌ترى يا ابوبكر ؟ على فرمود : ابوبكر . اكنون بايد ديد اگر ابوبكر شجاع‌تر از على است ، پس چرا آلوسى عزل ابوبكر را از نقطهء ديگر توجيه مىكند و او را مظهر نرمى و مهربانى و امام را مظهر قهر و شجاعت معرفى مىنمايد . گذشته بر اين ، در تاريخ اسلام موردى نداريم كه وى با قهرمانان مشرك و يهود ، در افتاده و دست و پنجه‌نرم كرده و يا فردى را با شمشير خود كشته باشد نه تنها چنين چيزى در تاريخ اسلام وجود ندارد ، بلكه نصوصى كه در تاريخ اسلام موجود است حاكى از فرار او در نبرد خيبر است و اتفاقاً خود همين

--> ( 1 ) . اين مدرسه ، مدرسهء مقدماتى براى دانشكدهء الهيات « دمشق » بود و در ضلع شمالى مسجد اموى در كوچه‌اى - كه به حرم حضرت رقيه عليها السلام منتهى مىشود - قرار داشت و تاريخ مناظره به سال 1396 هجرى قمرى مربوط است .